Mag dit?

Achter elk bestand staan negen tekens, zoals rw-r--r--: drie voor de eigenaar, drie voor de groep en drie voor alle anderen. Maar welk rijtje geldt voor jou? Daar gaan de meeste fouten in zitten. Jullie spelen het na met kaartjes.

Wat je nodig hebt

• Per drietal: het knipblad (de laatste pagina), een schaar en een pen.
• Ongeveer 25 minuten.

De regel

Linux kijkt naar één rijtje, en alleen naar dat ene:

1. Ben jij de eigenaar? Dan geldt het eerste rijtje.
2. Zo niet: zit je in de groep van het bestand? Dan het tweede.
3. Zo niet: het derde.

r is lezen, w is schrijven, en een - is: mag niet. root mag alles.

Zo werkt het

Knip de kaartjes los: vier personen en zes bestanden. Speel de twaalf situaties hieronder. Een van jullie legt de persoon en het bestand neer, de ander zegt welk rijtje geldt, en de derde zegt of het mag. Wissel per situatie.

Gok eerst, voor situatie 9: mag de eigenaar iets wat zijn groep wel mag? ______

	Persoon	Wil	Bestand	Rijtje	Mag het?
1	student	lezen	A
2	student	schrijven	C
3	student	lezen	B
4	root	lezen	B
5	alex	schrijven	D
6	student	schrijven	D
7	student	lezen	D
8	alex	schrijven	E
9	sam	schrijven	E
10	sam	lezen	E
11	alex	lezen	F
12	sam	lezen	F

Bespreek na

1. Bij welke situatie had je het mis, of twijfelden jullie? Welke stap van de regel sloegen jullie over?
2. In situatie 9 mag de groep klas schrijven, en sam zit in klas. Waarom mag sam het toch niet?
3. Sam wil verslag.txt toch kunnen veranderen. Wat kan hij zelf doen, zonder root?
4. Waarom is /etc/shadow (bestand B) zo streng, en /etc/hosts (C) niet?

Antwoorden

	Persoon	Wil	Bestand	Rijtje	Mag het?
1	student	lezen	A	eigenaar: rw-	ja
2	student	schrijven	C	anderen: r--	nee
3	student	lezen	B	anderen: ---	nee
4	root	lezen	B	geen: root mag alles	ja
5	alex	schrijven	D	groep: rw-	ja
6	student	schrijven	D	anderen: r--	nee
7	student	lezen	D	anderen: r--	ja
8	alex	schrijven	E	groep: rw-	ja
9	sam	schrijven	E	eigenaar: r--	nee
10	sam	lezen	E	eigenaar: r--	ja
11	alex	lezen	F	anderen: ---	nee
12	sam	lezen	F	eigenaar: rwx	ja

Situatie 9 is nagespeeld op Ubuntu 24.04: sam krijgt Permission denied, en alex, die alleen in de groep zit, mag wel schrijven.

Bespreek na. Vraag 2: sam is de eigenaar, dus geldt alleen het eerste rijtje, r--. Dat hij ook in klas zit, telt niet meer: Linux kijkt naar één rijtje. Vraag 3: de eigenaar mag de rechten van zijn eigen bestand veranderen, met chmod u+w verslag.txt (dat leer je in 6.5). Vraag 4: in /etc/shadow staan de wachtwoorden, als hash. Alleen root en de groep shadow mogen erbij. /etc/hosts mag iedereen lezen, want elk programma moet weten welke naam bij 127.0.0.1 hoort; veranderen mag alleen root.

Verder op de site

• In de les: 4.1 Van wie is dit?. Bestand A, B en C staan ook in de oefenterminal: kijk ze na met ls -l.
• Een groep maken en rechten geven: 6.5 Groepen.

Knipblad

Personen
student, in de groep: student
sam, in de groepen: sam, klas
alex, in de groepen: alex, klas
root

Bestanden
A -rw-r--r-- student student notities.txt
B -rw-r----- root shadow /etc/shadow
C -rw-r--r-- root root /etc/hosts
D -rw-rw-r-- root klas rooster.txt
E -r--rw---- sam klas verslag.txt
F -rwx------ sam sam backup.sh