Begrippen

De moeilijke woorden uit de Linux-cursus, op alfabet. In de lessen staat onder zo'n woord een stippellijn: klik erop en je ziet dezelfde uitleg, zonder de les te verlaten.

absoluut pad: Een pad dat met / begint: het begint bij de root, waar je ook staat. Uitgelegd in 1.2 Door mappen lopen
commando: Een opdracht die je in de terminal typt, zoals whoami of ls; na Enter voert de computer hem uit. Uitgelegd in 1.1 Je eerste commando's
dienst: Een programma dat op de achtergrond blijft draaien, ook als niemand is ingelogd, en na een herstart vanzelf weer start. Uitgelegd in 6.4 Diensten
DNS: Het opzoeken van het IP-adres bij een naam, zoals one.one.one.one. Uitgelegd in 7.1 Netwerk
eigenaar: De gebruiker van wie een bestand is; ls -l zet hem in de derde kolom. Uitgelegd in 4.1 Van wie is dit?
groep: Een lijst gebruikers die samen iets mogen; elk bestand heeft een groep, met eigen rechten. Uitgelegd in 4.1 Van wie is dit?
IP-adres: Het adres van een computer in een netwerk, zoals 172.27.80.14. Uitgelegd in 7.1 Netwerk
jokerteken: Een teken dat op meer namen past: * op elk stuk tekst, ? op precies één teken. Uitgelegd in 2.4 Jokertekens
omgevingsvariabele: Een variabele die meegaat naar elk programma dat je start, zoals $HOME. Uitgelegd in 5.4 Variabelen in de shell
omleiden: Met > stuur je wat een commando zegt niet naar het scherm, maar een bestand in. Uitgelegd in 2.2 Maken en schrijven
optie: Een stukje achter een commando dat met een streepje begint, zoals -a in ls -a; het verandert wat het commando doet. Uitgelegd in 1.1 Je eerste commando's
pad: De weg naar een bestand of map, met een / tussen de mappen, zoals /home/student/notities.txt. Uitgelegd in 1.2 Door mappen lopen
pakket: Een programma zoals apt het installeert, met alles wat erbij hoort. Uitgelegd in 6.1 Programma's installeren
PID: Process id: het nummer van een proces, waarmee je het opzoekt en stopt. Uitgelegd in 6.3 Processen
pipe: Het teken |: het geeft de uitvoer van het ene commando door aan het volgende. Uitgelegd in 3.1 Zoeken en doorgeven
poort: Een nummer waarop een programma op een computer luistert, zoals 8000 in localhost:8000.
privésleutel: Het geheime deel van je sleutelpaar; die geef je nooit aan iemand en zet je nooit online. Uitgelegd in 7.2 Inloggen op een andere computer
proces: Een programma dat draait; elk proces heeft een nummer, de PID. Uitgelegd in 6.3 Processen
prompt: De regel voor de cursor, zoals student@oefenpc:~$: wie je bent, op welke computer, en in welke map je staat. Uitgelegd in 1.1 Je eerste commando's
publieke sleutel: Het deel van je sleutelpaar dat iedereen mag zien; dat zet je op de server of op GitHub. Uitgelegd in 7.2 Inloggen op een andere computer
rechten: Wie een bestand mag lezen (r), schrijven (w) en uitvoeren (x), apart voor de eigenaar, de groep en de rest. Uitgelegd in 4.1 Van wie is dit?
relatief pad: Een pad zonder / vooraan: het begint in de map waar je nu staat. Uitgelegd in 1.2 Door mappen lopen
root: De map / bovenaan de boom waar alle bestanden aan hangen, en ook de naam van de beheerder, die alles mag. Uitgelegd in 1.2 Door mappen lopen
server: Een computer of programma dat iets aanbiedt aan andere computers, zoals een website; een servercomputer staat meestal zonder scherm in een datacenter. Uitgelegd in 7.2 Inloggen op een andere computer
shell: Het programma dat leest wat je typt en daarna het commando start; op Ubuntu heet hij bash. Uitgelegd in 2.4 Jokertekens
sleutelpaar: Twee bestanden die bij elkaar horen: een privésleutel die geheim blijft en een publieke sleutel die op de server komt. Uitgelegd in 7.2 Inloggen op een andere computer
ssh: Secure shell: inloggen op een andere computer, waarbij je in je eigen terminal typt en de commando's daar draaien. Uitgelegd in 7.2 Inloggen op een andere computer
systemd: Het programma dat op Ubuntu de diensten start en stopt; je praat ermee via systemctl. Uitgelegd in 6.4 Diensten
terminal: Het venster waarin je commando's typt en de antwoorden van de computer leest. Uitgelegd in Linux: zo werkt deze cursus
thuismap: Je eigen map, /home/student in de oefenterminal; de prompt kort hem af tot ~. Uitgelegd in 1.1 Je eerste commando's
tunnel: Een poort op je eigen computer die via ssh uitkomt bij een poort op de server. Uitgelegd in 7.5 Een tunnel met ssh
Ubuntu: De Linux die je in deze cursus gebruikt, en die je op de meeste servers tegenkomt. Uitgelegd in 5.1 WSL installeren
uitvoer: Wat een commando terugzegt: meestal tekst op het scherm, of met > in een bestand.
variabele: Een naam met een waarde, zoals $USER; de shell zet de waarde op die plek voordat het commando start. Uitgelegd in 5.4 Variabelen in de shell
vingerafdruk: Een korte code die uit een wachtwoord of sleutel is berekend: je herkent het origineel eraan, maar terugrekenen kan niet; ssh herkent er een computer aan. Uitgelegd in 7.2 Inloggen op een andere computer
WSL: Windows Subsystem for Linux: een echte Linux die op je Windows-computer draait, naast je gewone programma's. Uitgelegd in 5.1 WSL installeren